Als gevolg van het coronavirus ervaren veel organisaties en markten uitdagingen, variërend van een scherpe daling in de vraag tot blokkades in (internationale) logistiek. Ook de energiemarkt ontkomt hier niet aan. Supply Value verwacht dat onvoorspelbare olieprijzen de energietransitie zullen versnellen, samenwerking met supply chain partners en leveranciers anders zal worden ingericht, en dat de lokalisering van energievraag kansen biedt voor startups.
Onvoorspelbare olieprijzen versnellen energietransitie
Dat de vraag naar en de prijs van olie tijdens de coronacrisis hard is gedaald, is inmiddels oud nieuws. Op een gegeven moment moest er zelfs geld worden bijgelegd om van een vat olie af te komen. Volgens de Executive Director van het International Energy Agency zal het meer dan een jaar of zelfs langer duren voordat de vraag naar olie herstelt tot het niveau van vóór het coronavirus de energiemarkten deed instorten (AFN/Bloomberg, 2020).
Als we naar het verleden kijken, zien we dat we altijd tot het uiterste gaan met het gebruik van energiebronnen. Wanneer dit gebruik tot negatieve gevolgen leidt, treedt vrijwel altijd een verandering op. Enerzijds kan dit betekenen dat bestaande energiebronnen anders worden gebruikt of dat er naar een alternatief wordt gezocht. Een goed voorbeeld hiervan is hoe de oliecrisis van 1973 Denemarken dwong om zijn energiebeleid te herzien. Hierdoor werd het land minder afhankelijk van olie en ging het meer inzetten op hernieuwbare energie.
Maar waarom zorgt een dalende olieprijs voor een versnelling van de energietransitie? Volgens Mark Lewis, Global Head of Sustainability Research bij BNP Paribas Asset Management, is het op dit moment logischer om te investeren in hernieuwbare energie, met name wind- en zonne-energie. Juist omdat de risico’s van investeren in olie toenemen. Het blijft namelijk de vraag of investeringen in olie op de lange termijn worden terugverdiend. Daarnaast neemt de druk vanuit de samenleving op overheden toe om de afbouw van fossiele brandstoffen te versnellen. Mark Lewis noemt ook de noodzaak om nu de ontwikkeling van energieopslag te versnellen, waarbij gerichte overheidsstimulansen dit proces kunnen versnellen.
Concluderend zal het effect van de coronacrisis op de energiemarkt zeker gevolgen hebben. Hoe snel de energietransitie volledig doorbreekt, blijft afwachten. Wel kunnen we zeggen dat de huidige daling van de olieprijs het nog moeilijker maakt voor oliebedrijven om investeringen in nieuwe olieprojecten te rechtvaardigen. Daarbovenop zijn de opbrengsten van investeringen in elektriciteit uit hernieuwbare energie voor een langere periode vast en minder gevoelig voor schommelingen, waardoor het betrouwbare investeringen zijn.
Samenwerking met supply chain-partners en leveranciers wordt anders ingericht
Crisistijden zijn het moment voor organisaties om zich te richten op het versterken van de organisatie. Een voorbeeld hiervan is wanneer organisaties hun grondstoffen of producten elders of bij meerdere leveranciers inkopen. In de praktijk hebben organisaties vaak slechts één of twee leveranciers voor de productie of levering van deze goederen. Door de coronacrisis kunnen echter meerdere leveranciers niet leveren, wat leidt tot tekorten aan grondstoffen en stilvallende productie verderop in de keten.
De energiemarkt is hierin niet anders: vooral op het gebied van persoonlijke beschermingsmiddelen die medewerkers in het veld verplicht moeten dragen, is er recent een groot tekort geweest. Dit benadrukt de afhankelijkheid van een klein aantal leveranciers. Om een vergelijkbare situatie in de toekomst te voorkomen, zullen veel energiebedrijven hun inkoopkanalen opnieuw bekijken op deze afhankelijkheden.
Ook zullen zij hun leveranciersbestand beoordelen en uitbreiden om afhankelijkheden van één of enkele leveranciers te verminderen.
Het coronavirus legt zwakheden in de samenwerking tussen organisaties bloot en laat zien welk deel van de energieketen het meest kwetsbaar is voor externe factoren. Door deze kwetsbaarheden te analyseren, kan samenwerking worden geïntensiveerd en efficiënter worden ingericht. Deze meer efficiënte en stabiele samenwerking heeft meerdere positieve effecten voor de toekomst. Zo neemt de gevoeligheid voor toekomstige crises af omdat eerder zwakkere punten in de samenwerking worden versterkt. Daarnaast maken de verschillende efficiëntieniveaus in de keten het mogelijk om meer te produceren, waardoor de energievoorziening op de lange termijn wordt gewaarborgd. Dit leidt er op zijn beurt toe dat de gevoeligheid voor toekomstige crises afneemt en de productie toeneemt.
Lokalisatie van vraag – worden traditionele bedrijven ingehaald door startups?
Tegenwoordig wordt energie op steeds meer plekken opgewekt: denk aan zonnepanelen en windturbines op daken van bedrijfspanden, maar ook op de daken van woningen. Daarnaast zijn zon en wind niet te sturen. Deze twee factoren zorgen ervoor dat energieopwekking minder gecentraliseerd en minder constant wordt. Daar komt bij dat naast de grote spelers in deze markt allerlei kleine en middelgrote partijen energie leveren.
Dit heeft gevolgen voor vormen van netbeheer. Volgens het Rathenau Instituut was het tot voor kort de taak van de landelijke netbeheerder om het elektriciteitsnet in balans te houden. Door lokale energieopwekking krijgen echter ook regionale netbeheerders meer verantwoordelijkheid. Data over elektriciteitsverbruik en -opwekking zijn hierbij cruciaal. Deze data maken vraaggestuurd energiemanagement mogelijk en stellen partijen in staat om de energietransitie te versnellen met nieuwe datagedreven businessmodellen. Digitale innovaties zijn al in volle gang, zowel door grote als kleinere spelers in de markt. Grote bedrijven zoals TenneT stabiliseren het elektriciteitsnet vanuit het perspectief van de consument met behulp van gedistribueerde energieopslag op basis van blockchaintechnologie. Maar ook kleinere bedrijven innoveren volop. Zo wordt er geëxperimenteerd met “virtuele” (lees: gedistribueerde) energiecentrales (Rathenau Instituut, 2020).
Op dit moment zien we dat op de korte termijn de coronacrisis ervoor zorgt dat duurzaamheidsbeslissingen worden uitgesteld. De verwachting is dat er na corona juist meer wordt geïnvesteerd in hernieuwbare energie, waardoor de lokalisatie van energievoorziening zich nog sneller zal ontwikkelen. Als grote partijen niet snel genoeg bewegen, is het waarschijnlijk dat zij worden ingehaald door kleinere spelers in de markt.
Zoals geschetst ondervindt ook de energiemarkt sterke effecten van de coronacrisis. Waar de directe effecten gevestigde partijen en bijbehorende banen onder druk zetten, zien we op de langere termijn meerdere positieve ontwikkelingen, mede mogelijk gemaakt door het doorbreken van patronen door deze crisis. Hieronder kunt u de insight downloaden.
