Kan het zorgsysteem toekomstbestendig worden als ziekenhuizen en andere zorginstellingen individueel blijven opereren? Of wordt het in de komende jaren noodzakelijk om echt met elkaar samen te werken? Eén ding is zeker: met de huidige aanpak staat de zorgsector voor lastige dilemma’s, zoals de toenemende zorgvraag, de individualisering van de patiënt en een tekort aan gekwalificeerd personeel. Daarnaast rijst ook de vraag of de juiste zorg altijd op de juiste plek wordt geleverd. Maar is dit überhaupt realistisch zonder een groot en breed netwerk? Er zijn inmiddels verschillende visies en scenario’s verschenen over de toekomst van de Nederlandse zorg. Zo’n overzicht van mogelijke scenario’s is nuttig, maar wat zijn nu echt de prioriteiten binnen de zorgsector voor de komende jaren?

Supply Value heeft onderzoek gedaan naar de prioriteiten binnen de zorgsector voor de komende jaren. Ons rapport beschrijft acht belangrijke ontwikkelingen die binnen vijf jaar tot grote veranderingen in de zorg zullen leiden. In deze insight lichten we kort de eerste twee ontwikkelingen toe: van eilanden naar netwerken en van ziekenhuis naar thuis.

Van eilanden naar netwerken

Steeds meer (regionale) samenwerkingsinitiatieven worden in Nederland opgezet om het zorgsysteem toekomstbestendig te maken. Het doel hiervan is om de gezondheid van inwoners en de kwaliteit van zorg te verbeteren tegen lagere kosten. Onze ervaring laat zien dat, ondanks de opkomende initiatieven, de meeste zorgaanbieders nog niet in een dergelijke samenwerking opereren of dat de implementatie van samenwerking nog niet volledig is doorgevoerd. Dit resulteert er bijvoorbeeld in dat een zorgvrager bij elk nieuw zorgcontact opnieuw zijn of haar gegevens moet aanleveren, omdat er geen of slechts beperkte gegevensuitwisseling plaatsvindt tussen zorgverleners.

De volgende ontwikkelingen worden verwacht binnen het Nederlandse zorgsysteem:

• Allereerst blijft de zorgvraag toenemen, terwijl het aanbod in bepaalde regio’s afneemt. Met name door de vergrijzing stijgt de zorgvraag, terwijl de sector kampt met personeelstekorten.
• Daarnaast is er sprake van fragmentatie in de zorg. Dit komt door de zogenoemde eilandstructuur van zorgorganisaties, die in stand wordt gehouden door een complex samenspel van factoren zoals financiering, wet- en regelgeving, datamanagement en beperkte tijd en scholing.
• Tot slot ervaren zorgprofessionals een steeds hogere werkdruk door personeelstekorten en een toenemende administratieve last.

Om de kwaliteit van zorg te verbeteren en kosten te beheersen (of zelfs te verlagen), zullen zorgaanbieders en partijen zoals zorgverzekeraars intensiever moeten samenwerken. Er moet worden toegewerkt naar een geïntegreerde zorgaanpak, waarin de zorgvrager centraal staat.

Van ziekenhuis naar thuis

De meeste zorg wordt momenteel geleverd in het ziekenhuis. Dit varieert van controles bij een specialist tot meerdaagse ziekenhuisopnames. De toenemende zorgvraag zorgt echter voor een beweging om de patiënt zo min mogelijk in het ziekenhuis te zien en zo veel mogelijk thuis te behandelen. Vanuit het Ministerie van Volksgezondheid en diverse zorgverzekeraars ligt de focus op “de juiste zorg, op de juiste plek, op het juiste moment”. Dit doel zal leiden tot een verschuiving in de locatie van zorgverlening: verwacht wordt dat in 2030 minstens 50% van de zorgverlening in de eigen leefomgeving plaatsvindt in plaats van in een zorginstelling.

De benodigde zorg is uiteraard bepalend voor de juiste plek van zorgverlening. Het meten van bepaalde waarden en het signaleren van relevante trends zal uiteindelijk standaard thuis plaatsvinden, onder andere met behulp van e-health toepassingen. Daarnaast is er nog een belangrijke ontwikkeling om deze verschuiving naar thuiszorg mogelijk te maken: samenwerking binnen het netwerk van zorginstellingen. Wanneer zorg deels thuis wordt geleverd, vaak met fysieke ondersteuning, is het noodzakelijk dat zorgprofessionals goed op de hoogte zijn van de behandeling die in het ziekenhuis is gestart.

De eerste twee ontwikkelingen in deze sneak peek beschrijven belangrijke verschuivingen binnen de zorgsector. Om deze veranderingen succesvol te realiseren, is een stevige basis nodig. Deze basis wordt gevormd door de beweging “van eilanden naar netwerken”. Wanneer een breed netwerk ontstaat tussen ziekenhuizen, andere zorginstellingen en zorgverzekeraars, kan er meer worden bereikt en wordt een echte stap gezet richting de juiste zorg op de juiste plek.